- Sinh ra tại Privolnoye, Nga Xô viết (Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô
viết Liên bang Nga), trong gia đình bần cố nông gốc gác Nga -
Ukraine ở thời đại của I.V.Stalin. Ông lúc trẻ từng tham gia làm
việc ở nông trang tập thể trước khi gia nhập Đảng Cộng sản Liên
Xô.
- Là chính khách Xô - viết người Nga, nhà lãnh đạo
thứ tám của Liên Xô từ năm 1985.
- Thời gian nhận nhiệm
vụ & Chức vụ ông đảm nhận:
+ 11/3/1985: Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên
Xô
+ 01/10/1988: Chủ tịch Đoàn chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô
+ 25/5/1989: Chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô
+ 15/3/1990: Tổng thống Liên Xô
- Ông có đóng góp rất lớn trong công cuộc ngăn chặn chiến tranh hạt
nhân, hướng đến kêt thúc Chiến tranh lạnh lúc bây giờ.
-
Tuy vậy, Gorbachyov cũng là người bị chỉ trích nhiều nhất trong lịch
sử Liên Xô vì sự phương hại của những chính sách cải tổ kinh tế,
chính trị. Ông tin rằng điều cấp thiết dành cho đất nước lúc bấy giờ
là một đợt cải cách triệt về đối ngoại, knh tế, đối nội… Nhưng những
chính sách của ông đã đe dọa tới Liên Xô. Và năm 1991, các nước Cộng
hòa trong Liên bang quyết định thành lập Cộng đồng các quốc gia độc
lập (SNG). Cuối cùng, cũng trong năm đó, Liên Xô chính thức tan rã,
đánh dấu cho sự sụp đổ của hệ thống XHCN lớn mạnh.
Mikhail Sergeyevich Gorbachyov chào đời vào ngày 2 tháng 3 năm
1931 ở làng Privolnoye, quận Krasnogvardeisky, vùng Stavropol
trong một gia đình nông dân mang cả hai dòng máu Nga và Ukraine
chuyển đến Lãnh thổ Stavropol từ Vùng Voronezh của Nga và từ
tỉnh Chernigov ở Ukraine.
Cha của ông, Sergei
Gorbachyov làm nghề vận hành máy gặt đập liên hợp. Vào tháng 6
năm 1941, Đức Quốc xã xâm chiếm Liên Xô. Vào tháng 8, Sergei
được nhập ngũ vào quân đội chính quy và được giao phụ trách đội
công binh chiến đấu. Ông đã tham gia nhiều trận đánh lịch sử của
Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Cuối tháng 5 năm 1944, gia đình
Gorbachyov nhận được tin báo “tử trận” về cha của Mikhail. Gia
đình đã khóc thương vì mất mát này ròng rã suốt ba ngày, nhưng
may mắn thay đó là một sai lầm: cha của Mikhail vẫn sống sót dù
bị thương nặng ở chân. Vì những chiến công của mình trong chiến
tranh, ông đã nhận được các huân chương của chính phủ: Huân
chương Dũng cảm và hai Huân chương Sao Đỏ. Sau khi về nước,
Sergei Gorbachyov tiếp tục làm công việc vận hành máy móc và dạy
Mikhail vận hành máy gặt đập liên hợp.
Gorachyov nhớ
lại:
“Cha biết rất rõ cách vận hành máy liên hợp và ông đã dạy
tôi. Sau một hoặc hai năm tôi có thể điều chỉnh bất kỳ cơ chế
nào. Tôi đặc biệt tự hào về khả năng phát hiện lỗi của tổ hợp
ngay lập tức chỉ bằng âm thanh của nó.”
Vì có kết quả xuất sắc trong việc mang lại mùa màng bội thu năm
1949, Mikhail Gorbachyov đã được trao tặng Huân chương Cờ đỏ Lao
động. Khi đó anh mới mười bảy tuổi và trở thành người trẻ nhất
nhận được giải thưởng cao quý này.
Trước khi bắt đầu
đi học, Mikhail chủ yếu sống với ông bà ngoại Pantelei và
Vasilisa Gopkalo, những người rất yêu quý cháu trai của họ.
Gorbachyov năm 19 tuổi, đeo trên ngực ông tấm Huy chương Cờ đỏ Lao động.
Gorbachyov có thành tích học tập ở trường rất xuất sắc. Ngay từ những năm đầu đi học, ông đã phát triển nên một niềm đam mê tri thức, sự quan tâm đến những điều mới mẻ, không ngừng trau dồi và lưu giữ chúng ngay đến cả những thời điểm cuối đời ông. Ngoài ra, ông còn có sở thích được biểu diễn trên sân khấu ở xưởng kịch tại trường.
Gorbachyov đóng trong vở kịch 'Masquerade' của Mikhail Lermontov., thập niên 1940
“ … Đại học Moscow đã cho tôi kiến thức nền tảng và tiềm năng trí tuệ quyết định sự nghiệp của tôi. Chính tại đây, quá trình đánh giá lại lịch sử, hiện tại và tương lai của đất nước tôi đã bắt đầu và tiếp diễn trong nhiều năm tiếp theo.”
Vào năm 1950, ông tốt nghiệp cấp ba với huy chương bạc. Cha của
ông rất mong muốn con mình tiếp tục việc học, và Gorbachyov đã
chọn nộp đơn vào Đại học Quốc gia Moskva (MSU), cơ sở đại học
danh giá nhất ở Liên Xô lúc bấy giờ. Ông đã được ghi danh mà
không cần thi đầu vào hay thậm chí là phỏng vấn. Ông được triệu
tập đến trường đại học bằng điện báo rằng ông đã được “ghi danh
và được cung cấp chỗ ở trong ký túc xá”. Có một vài lí do có thể
giải thích cho việc này: Gốc gác nhà nông của Gorbachyov, thành
tích lao động, giải thưởng cao từ chính phủ của ông - tấm Huân
chương Cờ đỏ Lao động và việc vào năm đó ông cũng được kết nạp
làm ứng cử viên Đảng Cộng sản.
Ông nhớ lại:
“Những năm tháng đại học của tôi không chỉ vô cùng thú vị mà
còn là một khoảng thời gian làm việc chăm chỉ, cần cù. Tôi đã
phải học hỏi rất nhiều để có thể bắt kịp với mọi người - tôi
biết mình có khác biệt kiến thức so với người khác do gốc gác
sinh viên vùng quê của mình. Tôi cảm nhận được khác biệt ấy
rất rõ, nhất là khi tôi vừa vào đại học. Nhưng may mắn thay,
tôi luôn là một người có rất nhiều tham vọng.” Ông tốt nghiệp và nhận bằng luật bậc cum laude vào năm 1955.
Cũng ở đại học Moscow chính là nơi Gorbachyov đã gặp người vợ tương lai của mình - Raisa Titarenko.
Sau khi nhận được bằng luật cum laude năm 1955, Gorbachyov trở
lại Stavropol. Lúc đầu, anh được giao một công việc tại Văn
phòng Công tố viên Stavropol.
Ở Stavropol,
Gorbachyov được biết đến nhờ vào hoạt động trong chi nhánh Đoàn
Thanh niên Cộng sản ở trường với tư cách là một thanh niên tận
tâm và một nhà tổ chức tài năng. Vì vậy, gần như ngay lập tức
Gorbachyov được đề nghị làm trợ lý giám đốc Ban Tuyên giáo tại
Ủy ban Lãnh thổ của Liên đoàn Thanh niên Komsomol (YCL). Do đó
mà quá trình làm việc của ông ở Viện Kiểm sát chỉ kéo dài có
mười ngày (từ ngày 5 tháng 8 đến ngày 15 tháng 8 năm 1955).
Tháng 9 năm 1956 Gorbachyov trở thành Bí thư thứ
nhất Ủy ban Lãnh thổ Komsomol Thành phố Stavropol, ngày 25 tháng
4 năm 1958 ông được bầu làm Bí thư thứ hai Ủy ban Lãnh thổ
Komsomol Stavropol, và ngày 21 tháng 3 năm 1961 – Bí thư thứ
nhất Ủy ban Lãnh thổ Komsomol Stavropol.
Ngày 26
tháng 9 năm 1966 Gorbachyov trở thành Bí thư thứ nhất và Ủy viên
Văn phòng Thành ủy Thành phố Stavropol. Ngày 5/8/1969 – Bí thư
thứ hai Đảng bộ lãnh thổ Stavropol.
Bí thư Đảng ủy Mikhail Gorbachev ở Stavropol trong những năm 1960.
Ngày 10 tháng 4 năm 1970 Gorbachev được bổ nhiệm làm Bí thư thứ
nhất Đảng Cộng sản Lãnh thổ Stavropol. Yếu tố quan trọng nhất
trong chương trình phát triển vùng Stavropol của ông là bố trí
hợp lý các cơ sở nông nghiệp, chuyên môn hóa, thành lập các
trang trại gia cầm và tổ hợp nông nghiệp tiên tiến, áp dụng các
quy trình sản xuất công nghiệp, xây dựng Kênh Greater Stavropol
và hệ thống tưới tiêu và cấp nước cực kỳ quan trọng đối với khu
vực với hoạt động canh tác đầy rủi ro vì đất khô cằn chiếm một
nửa diện tích nông nghiệp và việc hoàn thành hiện đại hóa trong
ngành công nghiệp nhẹ và thực phẩm.
Trong những năm ở Stavropol, Mikhail Gorbachev đã xây
dựng và thực hiện một chương trình dài hạn cho việc phát triển
khu vực.
Đó là những năm mà ông phải đối mặt với việc ra
quyết định trong điều kiện kinh tế kế hoạch hóa tập trung và nhà
nước quan liêu tập trung. Lãnh thổ Stavropol là một nơi cực kỳ
đẹp và là một trong những khu nghỉ dưỡng sức khỏe nổi tiếng nhất
ở Nga. Các nhà lãnh đạo đảng cấp cao của Liên Xô đã dành kỳ nghỉ
của họ ở đây. Chính tại Stavropol, Gorbachev đã làm quen với
Alexei Kosygin và Yury Andropov. Mối quan hệ của ông với
Andropov đặc biệt tốt đẹp và thân thiết. Một thời gian sau,
Andropov ca ngợi Gorbachev là người có nhiều tài năng bẩm sinh.
Mikhail Gorbachyov và Yury Andropov trong một kì nghỉ ở Stavropol Krai, năm 1978.Bí thư Đảng ủy Mikhail Gorbachev ở Stavropol trong những năm 1960.
Raisa Gorbachyov yêu quý Stavropol như “quê hương” của chính
mình. Cô đã cố gắng hết sức để tìm được một công việc đúng
chuyên môn của mình và bắt đầu giảng dạy tại khoa kinh tế của
Viện Nông nghiệp Stavropol. Cô giảng dạy về triết học, thẩm mỹ
và các vấn đề tôn giáo cho sinh viên đại học và sau đại học. Vào
ngày 6 tháng 1 năm 1957 Irina, con gái của Gorbachyov, chào đời.
Năm 1967 Raisa Gorbachyov lấy bằng Tiến sĩ. Đề tài luận án của
cô là: “Sự khởi đầu của những đặc điểm mới trong cuộc sống hàng
ngày của nông dân tập thể (Dựa trên các nghiên cứu xã hội học
của Lãnh thổ Stavropol)”.
Ngày 27 tháng 11 năm 1978,
Phiên họp toàn thể của Ban Chấp hành Trung ương CPSU đã bầu ra
Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Gorbachyov. Ngày 6 tháng 12 năm
1978 ông và gia đình chuyển đến Moscow.
Nhiệm vụ đầu
tiên của ông là giám sát nền nông nghiệp của đất nước. Ông đã đi
du lịch nhiều nơi trong Liên Xô và có chuyến thăm chính thức ra
nước ngoài.
Chẳng bao lâu sau, Mikhail Gorbachyov đã thể hiện mình là một
nhân vật chính trị có trách nhiệm, hiệu quả và có nguyên tắc.
Hai năm sau khi chuyển đến Moscow, ông trở thành thành viên Bộ
Chính trị CPSU CC, cơ quan tối cao của Đảng Cộng sản Liên
Xô.
Irina, Mikhail và Raisa ở Stavropol, hình chụp vào những năm 1970.
Tháng 3 năm 1985 Gorbachyov được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp
hành Trung ương CPSU.
Gorbachyov khởi xướng quá
trình thay đổi ở Liên Xô - cái mà sau này gọi là perestroika
(1985-1991). Glasnost và sự cởi mở đã trở thành động lực của
perestroika. Một chương trình cải cách đã được lên kế hoạch nhằm
đưa nền kinh tế quốc gia đi theo hướng kinh tế thị trường định
hướng xã hội. Chính sách này đã chấm dứt chế độ toàn trị ở Liên
Xô: năm 1990 quyền lực nhà nước ở Liên Xô chuyển từ Đảng Cộng
sản sang Đại hội Đại biểu Nhân dân của Liên Xô - quốc hội đầu
tiên trong lịch sử Liên Xô, được thành lập trên cơ sở bầu cử tự
do, dân chủ và tranh cử. Đại hội Đại biểu Nhân dân đã bầu
Gorbachyov làm Tổng thống Liên Xô vào ngày 15 tháng 3 năm 1990.
Một sự thay đổi lớn trong quan hệ quốc tế đã được
thực hiện. Gorbachyov đưa ra chính sách tích cực hòa hoãn dựa
trên tư duy mới gắn liền với tên tuổi của ông và trở thành nhân
vật chủ chốt trên chính trường thế giới. Giai đoạn 1985 - 1991
là thời điểm có sự thay đổi căn bản trong quan hệ Liên Xô với
phương Tây - chuyển từ hình ảnh kẻ thù, “đế quốc tà ác” sang
hình ảnh đối tác. Hoạt động của Gorbachyov đóng vai trò nổi bật
trong việc chấm dứt Chiến tranh Lạnh, ngăn chặn cuộc chạy đua vũ
trang và thống nhất nước Đức.
Để ghi nhận những đóng
góp xuất sắc của ông với tư cách là nhà cải cách vĩ đại và nhà
lãnh đạo chính trị thế giới, người đã góp phần to lớn trong việc
thay đổi bản chất phát triển thế giới theo hướng tốt đẹp hơn,
Mikhail Gorbachyov đã được trao giải Nobel Hòa bình (ngày 15
tháng 10 năm 1990).
Các quá trình mang tính hủy diệt
mà nền dân chủ Xô Viết mới nổi không thể kiềm chế được, cuối
cùng đã dẫn đến sự tan rã của Liên minh các nước cộng hòa đa
quốc gia do Gorbachyov lãnh đạo. Trong nỗ lực ngăn chặn một kết
cục như vậy, Mikhail Gorbachyov đã nỗ lực tối đa, tránh sử dụng
vũ lực, điều này có thể đi ngược lại các nguyên tắc bên trong
của ông về tầm nhìn chính trị và đạo đức.
Ngày 25 tháng 12 năm 1991, Gorbachyov từ chức Nguyên
thủ quốc gia.
Gorbachyov đọc bài diễn văn của ông tại giải Nobel năm 1991.
Các chuyên gia đánh giá ông Gorbachev với những quan điểm đa dạng. Một số người khen ngợi ông là một nhà lãnh đạo dũng cảm và có tầm nhìn với các biện pháp cải cách và hòa giải quốc tế. Tuy nhiên, ông cũng gặp phản đối và chỉ trích vì làm suy yếu Liên Xô và gây ra sụp đổ của nó. Ý kiến của người vào cuộc trưng cầu dân ý sau này về Gorbachev cũng đa dạng, tùy thuộc vào trải nghiệm và quan điểm cá nhân.